Shaxmat tarixi mobaynida, minglarcha bo'lmasa-da, afsona va nisbiy noma'lum shaxslar tomonidan chinakam unutilmas shaydolar ham bor. Shu bilan birga, o'z maxsus toifasida bir nechta o'yinlar mavjud bo'lib, ular shaxmatchilar tomonidan abadiy seviladigan va shon-shuhrat qozonadigan abadiy ijod sifatida namoyon bo'ladi.
Quyida eng mashhur shaxmat o'yinlarining o'ntasi kiradi. Ularning barchasi eng katta o'yinlardan biri emas, biroq shaxmat olamida ularning har biri alohida belgi qoldirdi. Darhaqiqat, har bir jiddiy shaxmatchining barchasi ushbu ro'yxatdagi barcha o'yinlar bilan tanish ekanligi, ularning har biri o'ziga xos go'zallikga ega ekanligini aytish adolatlidir.
01dan 10gacha
McDonnell va boshqalar La Bourdonnais (1834)
Bu o'yin dunyoning eng yaxshi futbolchilaridan ikkitasi - La Bourdonnais tomonidan qo'lga kiritilgan o'yinlarda ishtirok etgan 62-o'yin bo'ldi. La Bourdonnaisning eng mashhur o'yinlaridan biri - oq qahramonlarning ikkinchi pog'onasida tikilgan bu o'yin ajoyib natijadir.
02 ning 10
Anderssen va boshqalar. Kieseritzky (1851)
Immortal Game Adolph Anderssen tomonidan tayyorlangan ikkita vaqtinchalik o'yinlarning ilki bo'lib, ikkalasi ham bir nechta mo''jizalarni ajoyib kombinatsiyalar bilan birlashtirdi. Bu holatda, Kieseritzky qurbon bo'ldi, chunki Anderssen raqibini yo'qotishdan oldin, uning roketasini va malika bilan birgalikda qurbonlik qilgan.
03 dan 10gacha
Anderssen va boshqalar. Dufresne (1852)
Evergreen O'yin Anderssenning ikkinchi asarlari edi. Oxir-oqibat, Oq bir malika va chuqurlikdan pastga tushib qolgan va biriga turmush o'rtog'i bilan qaramoqda - bu Andersenni raqibini uslubda tugatishni to'xtatish uchun etarli emas.
04/10
Morphy va boshqalar. Brunsvik Dyuk / Count Isouard (1858)Opera binosi o'yinlari eng yuqori darajadagi muxoliflarga qarshi o'tkazilmadi. Shunday bo'lsa-da, u Morphy ning kartalarini saqlab qoladi, chunki uning o'yinida oddiy, mantiqiy rejalar va ajoyib kombinatorlik tugashlari mavjud.
10dan 10gacha
Levitskiy va boshqalar Marshall (1912)
Sizning kraliçangizni eng sovg'a sifatida qoldirishingiz kerak; bu uni ikki xil usulda olish mumkin bo'lgan joyda amalga oshirishdir. Agar siz qirolingizni faqat uchta bo'lakka olish imkonini beradigan kvadratga qo'yib qo'ysangiz va bu harakat raqibingizni iste'foga majbur qilish uchun etarli bo'lsa, unda siz o'zgacha bir narsa yaratganingizni bilasiz. Frank Marshall bu klassik o'yinda nima qilgan.
06 dan 10gacha
Bogoljubov va boshqalar. Alekhine (1922)
Irving Chernevning o'ynagan eng katta o'yiniga nomzod bo'lgan Alekhine , qora tanli qismlarni mohirlik bilan qabul qilib, raqiblarning eng o'jar qobiliyatini engib o'tish uchun kombinatsiyalar, qurbonlik va piyonlarni rivojlantirishga oid strategiyalarni tayyorlaydi.
07 dan 10gacha
Byrne va boshqalar. Fisher (1956)
1956-yili Bobbi Fisher faqat katta iste'dodga aylandi va uning natijalari Nyu-Yorkdagi Rosenwald Trophy turniriga taklif qilish uchun etarli darajada yaxshi edi. Fischer u erda katta turnir yo'q edi, lekin u Donald Byrnega qarshi "The Century of the Game" deb nomlanadigan o'yinni o'ynadi. Faqat 13 yoshida Fisher ajoyib raqibni qurbonlikka keltiradi va natijada raqibini uyg'otmasdan oldin, u etarli miqdorda materialni yutadi.
08 dan 10gacha
Deep Blue va boshqalar Kasparov (1996)
"Deep Blue" ning jahon chempioni Garri Kasparovga qarshi birinchi uchrashuvi mashinani mag'lubiyatga uchratdi. Shunga qaramay, birinchi marta kompyuter sifatida inson dunyosi chempioniga qarshi standart vaqt nazorati ostida yagona o'yin g'olibi bo'ldi. Garchi u eng yaxshi o'yinlardan biri sifatida e'tirof etilmasa ham, shubhasiz, shaxmat tarixidagi muhim bosqich.
09 dan 10 ga
Kasparov va boshqalar. Topalov (1999)
Eng yaxshi o'yin ko'rgan kombinatsiyalardan birida Kasparov 24-o'rinda o'ynadi. Rxd4 - bu qurbonlikning ishlashini bilish uchun 15 qadam oldidan ko'rishni talab qiladigan kombinatsiya. To'polov qurbon bo'lishni rad qilgan bo'lsa ham, omon qolishi mumkin edi, biroq, u noto'g'ri ekanligiga ishonish uchun uni ayblash qiyin bo'lishi mumkin; u o'z pozitsiyasida to'qqizta qadamni chuqur tomosha qilganini aytdi, ammo natijada, hal qiluvchi ahamiyatga ega bo'lgan 33-chi c3ni yo'qotdi.
10 dan 10 gacha
Anand va boshqalar. Topalov (2005)
Bu zamonaviy asarlarda Anand avvalo o'z malikasini qurbon qilishdan oldin o'zini qiyin ahvolda topdi. Moddiy tomondan foydalangandan so'ng, u yana Topalovni yana g'alaba uchun o'ynayotgan o'yinchini aylantiradi! O'yin oxir-oqibat durang bilan yakunlangan bo'lsa-da, bu eng qiziqarli o'yinlardan biri bo'lgan. Turnirning turidan keyingi matbuot anjumanida ushbu o'yin o'ynab, Vladimir Kramnik bu o'yinni "23-asr shaxmat" deb nomlagan.